Jak wyliczyć wynagrodzenie chorobowe, jego wysokość oraz reguły wypłacania omówimy szczegółowo w poniższym artykule. Zapraszamy…
Wynagrodzenie chorobowe w 2025 roku Powrót
Data ostatniej edycji: 2025-11-12 Data dodania: 2025-10-28
Choć choroba wyklucza z pracy, nie musi oznaczać braku wynagrodzenia. Przepisy przewidują konkretne świadczenia dla osób zatrudnionych na umowę o pracę, a w określonych warunkach także dla zleceniobiorców i przedsiębiorców. W artykule opisujemy kto i kiedy otrzymuje wynagrodzenie chorobowe, ile wynosi oraz jak oblicza się jego wysokość w 2025 roku.
Czym jest wynagrodzenie chorobowe?
Wynagrodzenie chorobowe to szczególne świadczenie pieniężne wypłacane przez pracodawcę pracownikowi, który nie może wykonywać obowiązków służbowych z powodu choroby. Jego celem jest zapewnienie bezpieczeństwa finansowego w pierwszych tygodniach niezdolności do pracy.
Ważne!
Świadczenie to przysługuje przez okres do 33 dni w roku kalendarzowym, a w przypadku pracowników po 50. roku życia – do 14 dni. Ważna jest łączna liczba dni w danym roku, niezależnie od tego, czy zwolnienia lekarskie następują jedno po drugim, czy z przerwami.
W sytuacji zmiany miejsca pracy w trakcie roku należy przekazać nowemu pracodawcy informację o liczbie dni już wykorzystanych. Dane te znajdują się w świadectwie pracy, które nowy pracodawca uwzględnia przy wyliczaniu wynagrodzenia chorobowego, wypłacając je jedynie za pozostałą część limitu.
Wysokość wynagrodzenia chorobowego
W typowych sytuacjach pracownik otrzymuje 80% swojego wynagrodzenia. Istnieją jednak okoliczności, w których świadczenie przysługuje w pełnej wysokości, czyli 100%. Dotyczy to:
- choroby przypadającej na okres ciąży,
- niezdolności do pracy spowodowanej wypadkiem przy pracy lub w drodze do pracy,
- sytuacji, gdy pracownik jest dawcą narządu, komórek lub tkanek.
Zasiłek chorobowy - ogólne zasady
Zasiłek chorobowy przysługuje po zakończeniu okresu wynagrodzenia chorobowego, czyli od 34. dnia niezdolności do pracy (lub od 15 dnia w przypadku osób po 50. roku życia). Wypłatą świadczenia zajmuje się z reguły Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Chyba, że pracodawca zatrudniał na dzień 30 listopada poprzedniego roku więcej niż 20 osób – wtedy on staje się płatnikiem zasiłków.
Świadczenie można pobierać maksymalnie przez 182 dni, a w przypadku gruźlicy lub ciąży okres wydłuża się do 270 dni. Jeżeli niezdolność do pracy powstanie już po zakończeniu zatrudnienia, zasiłek przysługuje przez 91 dni. Wyjątek to gruźlica, ciąża oraz pobranie komórek, tkanek i narządów.
Zasiłek chorobowy nie podlega składkom ZUS, ale podlega opodatkowaniu na zasadach ogólnych jako przychód z innych źródeł.
Obowiązek opłacania ubezpieczenia chorobowego
Dla pracownika zatrudnionego na umowę o pracę ubezpieczenie chorobowe jest obowiązkowe. Oznacza to że każdy pracownik etatowy automatycznie ma prawo do świadczeń z tego tytułu.
Inaczej wygląda sytuacja w przypadku osób pracujących na podstawie umowy zlecenia lub prowadzących działalność gospodarczą. Tutaj ubezpieczenie chorobowe jest dobrowolne. Osoba taka może przystąpić do niego samodzielnie, zgłaszając ten fakt i opłacając składkę w wysokości 2,45% podstawy wymiaru. Brak ubezpieczenia oznacza brak prawa do świadczeń zarówno w czasie choroby, jak i w sytuacji konieczności opieki nad chorym dzieckiem.
Podstawa wymiaru wynagrodzenia chorobowego w 2025 roku
Pamiętaj!
Podstawą do obliczenia wynagrodzenia chorobowego jest przeciętne miesięczne wynagrodzenie z ostatnich 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc choroby. Jeśli zatrudnienie trwa krócej, podstawę wylicza się z pełnych miesięcy pracy.
Wynagrodzenie chorobowe - składniki wliczane do podstawy
Do podstawy wlicza się wszystkie składniki wynagrodzenia, od których odprowadzane są składki na ubezpieczenie chorobowe. Najczęściej są to:
- wynagrodzenie zasadnicze,
- premie i nagrody zależne od indywidualnych wyników,
- dodatki funkcyjne i stażowe,
- wynagrodzenie za nadgodziny i pracę w nocy,
- wynagrodzenie urlopowe.
W przypadku składników wypłacanych rzadziej niż raz w miesiącu stosuje się przeliczenia. Premie kwartalne dolicza się w wysokości 1/12 sumy z czterech ostatnich kwartałów. Z kolei premię roczną – w wysokości 1/12 kwoty wypłaconej za poprzedni rok.
Składniki wyłączone z podstawy wynagrodzenia chorobowego
Należy podkreślić, że nie wszystkie elementy podwyższają podstawę wynagrodzenia chorobowego. Wyłącza się składniki niezależne od pracy pracownika, takie jak nagrody okolicznościowe (np. z okazji ślubu czy narodzin dziecka), bony i świadczenia świąteczne przyznawane wszystkim w jednakowej wysokości czy koszty mieszkania finansowane przez pracodawcę.
Do podstawy nie wlicza się również składników, które nie są pomniejszane w czasie choroby. Zasada jest prosta – do obliczeń bierze się tylko te elementy, które faktycznie są tracone w momencie nieobecności w pracy.
Ponowne ustalanie podstawy wynagrodzenia chorobowego
W przypadku zmiany etatu w okresie uwzględnianym przy obliczaniu podstawy, należy przyjąć wynagrodzenie odpowiadające nowemu wymiarowi czasu pracy, aby wynagrodzenie chorobowe odzwierciedlało aktualne zarobki pracownika.
Ważne!
Ważne jest również, że podstawa wynagrodzenia chorobowego nie jest ustalana od nowa przy każdej kolejnej niezdolności do pracy. Jeśli przerwa między okresami choroby lub pobierania zasiłku była krótsza niż miesiąc kalendarzowy, stosuje się tę samą podstawę co poprzednio. Nowe obliczenia są wymagane dopiero przy przerwie co najmniej jednego pełnego miesiąca lub zmianie wymiaru etatu.
Minimalna i maksymalna podstawa wymiaru zasiłku chorobowego
Przepisy przewidują także granice wysokości podstawy. Minimalna podstawa nie może być niższa niż kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę, po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne (czyli 13,71% tej kwoty). Z kolei maksymalna podstawa dotyczy sytuacji po ustaniu zatrudnienia. W takim przypadku nie może ona przekroczyć 100% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia ogłaszanego dla celów emerytalnych. Wysokość tego limitu jest ustalana co trzy miesiące i ogłaszana w komunikatach ZUS.
Okres wyczekiwania na wynagrodzenie lub zasiłek chorobowy
Wynagrodzenie chorobowe albo zasiłek chorobowy przysługuje pracownikowi dopiero po upływie tzw. okresu wyczekiwania. W przypadku pracowników zatrudnionych na podstawie umowy o pracę – okres ten wynosi 30 dni nieprzerwanego podlegania ubezpieczeniu. W praktyce oznacza to, że prawo do świadczeń z tytułu choroby pracownik uzyskuje dopiero od 31. dnia zatrudnienia.
Do okresu wyczekiwania można wliczyć wcześniejsze okresy ubezpieczenia, jeśli przerwa między nimi nie przekroczyła 30 dni lub była usprawiedliwiona (np. urlop wychowawczy, urlop bezpłatny, odbywanie czynnej służby wojskowej).
Prawo do świadczeń od pierwszego dnia zatrudnienia
W niektórych sytuacjach okres wyczekiwania w ogóle nie obowiązuje. Dotyczy to m.in. gdy ubezpieczony:
- jest absolwentem szkoły lub uczelni wyższej, który został objęty ubezpieczeniem chorobowym w ciągu 90 dni od ukończenia nauki,
- stał się niezdolny do pracy wskutek wypadku w drodze do pracy lub z pracy,
- posiada co najmniej 10-letni okres obowiązkowego ubezpieczenia chorobowego,
- jest posłem lub senatorem, który przystąpił do ubezpieczenia w ciągu 90 dni od zakończenia kadencji,
- jest byłym funkcjonariuszem Służby Celnej, który przyjął propozycję pracy w jednostce Krajowej Administracji Skarbowej.
Choroba w pierwszym miesiącu zatrudnienia- brak okresu wyczekiwania
Szczególne zasady obowiązują, gdy niezdolność do pracy powstanie już w pierwszym miesiącu zatrudnienia. Wtedy podstawę stanowi kwota, jaką pracownik otrzymałby za pełny miesiąc pracy, czyli wynagrodzenie określone w umowie (w przypadku stałej pensji) lub wyliczone na podstawie stawki godzinowej. Od tej kwoty również odejmuje się 13,71%.
Podstawa zasiłku chorobowego a zatrudnienie w trakcie miesiąca
Ustalanie podstawy wymiaru zasiłku chorobowego wygląda inaczej w zależności od momentu, w którym pracownik zachoruje, oraz od tego, jak długo pozostaje w zatrudnieniu.
Gdy pracownik jest zatrudniony krócej niż 12 miesięcy
Jeśli choroba wystąpi przed upływem roku zatrudnienia, podstawę wymiaru ustala się za pełne miesiące kalendarzowe przepracowane przez pracownika. Za pełny miesiąc uważa się taki, w którym umowa o pracę obowiązywała od pierwszego dnia roboczego. Miesiące rozpoczęte w trakcie – pomija się.
Przykład: Pracownik zatrudniony od 12 września 2024 r. zachorował w styczniu 2025 r. Podstawa zasiłku będzie obliczana z wynagrodzeń wypłaconych od października do grudnia 2024 r. Wrzesień zostanie wyłączony, bo był miesiącem niepełnym.
Umowa zawarta w trakcie miesiąca
Jeżeli pracownik rozpoczął zatrudnienie w trakcie miesiąca, a choroba pojawi się w miesiącu następnym, podstawę wymiaru stanowi wynagrodzenie z miesiąca choroby, uzupełnione do pełnego miesiąca. W praktyce najczęściej przyjmuje się kwotę z umowy o pracę pomniejszoną o 13,71% składek na ubezpieczenia społeczne.
Uzupełnianie wynagrodzenia przy obliczaniu podstawy
Podczas ustalania podstawy zasiłku bierze się pod uwagę wyłącznie te miesiące, w których pracownik przepracował minimum połowę obowiązującego czasu pracy. Jeśli przepracował mniej – miesiąc ten się wyłącza. Jeżeli natomiast pracownik przepracował mniej z przyczyn usprawiedliwionych, ale było to co najmniej 50% obowiązującego czasu, jego wynagrodzenie uzupełnia się do pełnej wysokości.
Uzupełnieniu podlegają zarówno składniki stałe (np. wynagrodzenie zasadnicze pomniejszone o dni choroby), jak i zmienne (np. premie czy dodatki). W sytuacji, gdy w każdym miesiącu przepracowano mniej niż połowę obowiązującego czasu pracy, podstawę wymiaru ustala się na podstawie wszystkich miesięcy, po wcześniejszym uzupełnieniu do pełnej kwoty.
Wynagrodzenie chorobowe 2025 – sposób obliczenia
Podstawą do obliczenia wynagrodzenia chorobowego jest pensja brutto, którą należy pomniejszyć o składki na ubezpieczenia społeczne. W skład tych potrąceń wchodzi składka emerytalna, rentowa oraz chorobowa. Łącznie stanowią one 13,71% wynagrodzenia brutto.
Po ustaleniu podstawy obliczeń należy wyznaczyć dzienną stawkę chorobową. W tym celu kwotę podstawy dzieli się przez 30, przy czym nie ma znaczenia, ile dni liczy konkretny miesiąc. Otrzymany wynik stanowi podstawę do dalszego wyliczenia świadczenia. Następnie trzeba ustalić, jaki procent wynagrodzenia chorobowego przysługuje pracownikowi. Najczęściej jest to 80%, jednak w niektórych sytuacjach może wynosić 100%. Tak ustaloną kwotę dzienną mnoży się przez liczbę dni, w których pracownik przebywał na zwolnieniu lekarskim.
Przykład 1
Pracownik zatrudniony na 34 etatu otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 5 500,00 zł brutto. W danym miesiącu przebywał na zwolnieniu lekarskim przez 10 dni. Zgodnie z przepisami ma prawo do 80% wynagrodzenia chorobowego.
- Podstawa wymiaru: 5 500,00 zł – 13,71% = 4745,95 zł
- Stawka dzienna: 4745,95 zł : 30 = 158,20 zł
- 80% stawki dziennej: 158,20 zł × 80% = 126,56 zł
- Wynagrodzenie chorobowe: 103,55 zł × 10 dni = 1265,60 zł
Ostatecznie pracownik za okres zwolnienia otrzyma 1265,60 zł tytułem wynagrodzenia chorobowego.
Przykład 2
Pracownik został zatrudniony 1 sierpnia 2024 r. na podstawie umowy o pracę na 1/2 etatu z wynagrodzeniem 3 600,00 zł brutto miesięcznie. Od 12 lutego 2025 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim przez 10 dni. W okresie zatrudnienia otrzymał dodatkowe premie: w październiku 300,00 zł brutto oraz w grudniu 450,00 zł brutto. Ile wyniesie wynagrodzenie chorobowe?
Podstawę wynagrodzenia chorobowego stanowi średnie wynagrodzenie z sześciu pełnych miesięcy pracy – od sierpnia 2024 r. do stycznia 2025 r. – pomniejszone o potrącone przez pracodawcę składki na ubezpieczenia społeczne w wysokości 13,71%.
- Przeciętne miesięczne wynagrodzenie za sześć miesięcy:
(3 600,00 zł × 6 mc.) + 300,00 zł + 450,00 zł/ 6 mc. = 3 725,00 zł - Podstawa wymiaru: 3 725,00 zł − 13,71% = 3 725,00 zł − 510,70 zł = 3 214,30 zł
- Stawka dzienna: 3 214,30 zł : 30 = 107,14 zł
- 80% stawki dziennej: 107,14 zł × 80% = 85,71 zł
- Wynagrodzenie chorobowe: 85,71 zł × 10 dni = 857,10 zł
Pracownik za 10 dni przebywania na zwolnieniu lekarskim otrzyma wynagrodzenie chorobowe w wysokości 857,10 zł.
Agnieszka Fida
Specjalista ds. księgowości
Czy ten artykuł był pomocny?
01
Niniejsze materiały zawierają poglądy autorów i nie stanowią czynności doradztwa księgowego i
podatkowego.
Formsoft spółka z ograniczoną odpowiedzialnością nie ponosi odpowiedzialności za skutki decyzji
podejmowanych
na postawie informacji zawartych w materiałach publikowanych na naszej stronie.
W tych kwestiach należy zasięgnąć informacji u doradcy podatkowego, w oddziale ZUS,
bądź w Krajowej Informacji Podatkowej.
