Remanentem nazywamy czynności, które mają za zadanie ocenić faktyczną ilość towarów handlowych, materiałów czy półwyrobów…
Roczna składka zdrowotna – najważniejsze zasady i przykłady rozliczenia
Roczna składka zdrowotna jest obecnie bardziej skomplikowana na skutek wprowadzenia nowych przepisów na początku 2022 r. Dlaczego? Obowiązki związane z rozliczeniem składek zdrowotnych są bardziej złożone i wymagają szczególnej uwagi. To roczne rozliczenie stanowi kluczowy moment dla przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą w Polsce.
W 2024 roku zbliża się termin kolejnego rozliczenia, co wymaga od przedsiębiorców dokładnego przygotowania. W tym artykule omówimy istotne kwestie związane z terminami. Również ze sposobami obliczania rocznych składek. Ponadto z wymogami dotyczącymi wysyłania rocznego rozliczenia do ZUS.
Roczna składka zdrowotna - czym jest roczne rozliczenie?
Rozliczenie roczne polega na obowiązku składania corocznych deklaracji. Dotyczą one wysokości składki na ubezpieczenie zdrowotne za dany rok kalendarzowy. W ramach tego rozliczenia przedsiębiorcy muszą określić wysokość swoich przychodów/dochodów, które uzyskali w danym roku. Na ich podstawie zostanie wyliczona odpowiednia kwota składki zdrowotnej.
Kogo dotyczy?
Roczne rozliczenie składki zdrowotnej dotyczy osób prowadzących działalność gospodarczą. Tych, których wysokość składki zdrowotnej zależy od osiąganych przychodów lub dochodów. Konkretnie, obowiązek ten spoczywa na osobach fizycznych prowadzących działalność gospodarczą i opodatkowanych (jedną z 3 form).
- Podatkiem według skali.
- Podatkiem liniowym.
- Ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych.
Ważne!
Osoby korzystające z innych form opodatkowania, nie są zobowiązane do rocznego rozliczenia składki zdrowotnej. Chodzi o kartę podatkową, właścicieli jednoosobowych spółek z o.o. czy spółek komandytowych.
Ustalanie rocznej składki zdrowotnej na zasadach ogólnych
Roczna składka zdrowotna na zasadach ogólnych jest obliczana na podstawie dochodu osiągniętego w ciągu roku. Jest on pomniejszony o koszty jakie ponósł przedsiębiorca. Także o składki, jakie zapłacił na ubezpieczenia społeczne.
Należy również uwzględnić różnicę remanentową – dodatnią lub ujemną. Jeśli różnica remanentowa jest ujemna, to zmniejsza dochód podlegający opodatkowaniu składką zdrowotną. Natomiast w przypadku dodatniej różnicy, dochód zwiększa się o jej wartość.
Podstawą do obliczenia składki zdrowotnej jest roczny dochód, który podlega opodatkowaniu. Składka ta wynosi 9% dla osób korzystających z opodatkowania według skali podatkowej. Dla osób korzystających z podatku liniowego stawka składki wynosi 4,9%.
Dodatkowo, istnieje minimalna podstawa składki zdrowotnej. Stanowi ją iloczyn liczby miesięcy podlegania składce i minimalnego wynagrodzenia obowiązującego pierwszego dnia składkowego.
Jeśli dochód przedsiębiorcy jest niższy od tej minimalnej podstawy, to składka obliczana jest od minimalnej kwoty.
Jeżeli działalność była prowadzona przez cały 2023, to minimalna wartość rocznej podstawy składki zdrowotnej wynosiła 41 880,00 zł. Oznaczało to, że nawet jeśli dochód przedsiębiorcy był niższy, musiał on zapłacić składkę od tej minimalnej kwoty. Czyli 41 880 x 9%= 3769,20.
Roczna składka zdrowotna - zobacz to na przykładzie
Przykład 1
Działalność gospodarcza prowadzona przez Panią Annę opodatkowana jest podatkiem liniowym. Była prowadzona przez cały rok. Dochód Pani Anny w ostatecznym rozliczeniu rocznym wyniósł 65 000 zł. Ile wynosi roczna składka zdrowotna od uzyskanego dochodu?
Po przemnożeniu dochodu przez stopę procentową składki uzyskamy wynik 3185,00 zł. Czyli 65000,00 zł x 4,9%. Wyliczona kwota jest mniejsza od minimalnej kwoty 3769,20 zł. Dlatego też Pani Anna powinna wpłacić kwotę minimalną, a nie ustaloną od dochodu.
Roczna składka zdrowotna a ryczałt ewidencjonowany
Roczna podstawa składki zdrowotnej dla osób opodatkowanych ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych jest ustalana na podstawie łącznej kwoty przychodów z prowadzonej działalności gospodarczej. Od tej kwoty odejmowane są opłacone składki. Jakie? Na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe. Z wyłączeniem składek opłaconych w miesiącu, w którym korzystało się ze zwolnienia ze składki zdrowotnej na podstawie odpowiednich przepisów.
Podstawę tę ustalamy na trzy różne kwoty, zależnie od wysokości przychodów.
- Do 60 tysięcy złotych rocznie. Jest to liczba miesięcy, w których opłacana jest składka zdrowotna. Nastepnie mnożymy przez 60% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w czwartym kwartale 2022 roku. Jeżeli działalność była prowadzona cały 2023, podstawa ta wynosi 50154,72 złotych.
- Powyżej 60 tysięcy złotych, ale poniżej 300 tysięcy złotych rocznie. Podstawę obliczamy poprzez pomnożenie liczby miesięcy podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu przez 100%. Mamy na myśli 100% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w czwartym kwartale 2022. Jeżeli działalność była prowadzona cały 2023, podstawa ta wynosi 83591,28 złotych.
- Powyżej 300 tysięcy złotych rocznie. Jest to liczba miesięcy podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu. Następnie mnożymy ją przez 180% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w czwartym kwartale 2022. Jeżeli działalność była prowadzona cały rok 2023, podstawa ta wynosi 150464,28 złotych.
Przedsiębiorcy korzystający z ryczałtu ewidencjonowanego mieli możliwość wyboru.
Wybierali zatem czy chcą opłacać składkę zdrowotną na podstawie przychodu z roku poprzedniego. Czy też od bieżących przychodów.
Ryczałtowiec, który płacił składkę zdrowotną na podstawie narastających przychodów w ciągu roku, powinien zdawać sobie sprawę z faktów. Pierwszy,że z rozliczenia rocznego może wyniknąć konieczność dopłaty do rocznej składki zdrowotnej. Mimo regularnych wpłat składek w ciągu roku, analiza rocznych przychodów może zaskoczyć. Mianowicie wykazać, że kwota już opłaconych składek nie pokrywa pełnego obowiązku składkowego za cały rok.
Zobacz to na przykładzie
Przykład 2
Pan Artur w 2023 roku jako formę opodatkowania wybrał ryczałt od przychodów ewidencjonowanych. Składkę zdrowotną wyliczał na podstawie bieżącego przychodu. W maju jego przychód przekroczył 60 000. W grudniu był wyższy niż 300 000. Jak będzie wyglądało roczne rozliczenie składki zdrowotnej?
W związku z tym że przychody Pana Artura przekroczyły wartość 300 000 zł wyliczamy następująco. Roczną podstawę składki zdrowotnej ustala się jako iloczyn miesięcy podlegania składce i 180% przeciętnego wynagrodzenia w 4 kwartale 2022. Zatem 180% x 6965,94 = 12 538,69. Roczna podstawa w tym przypadku wynosi 150 464,28 (12 538,69 x 12 miesięcy).
Tak ustaloną podstawę należy pomnożyć przez stopę składki zdrowotnej (9%). Zatem 150 464,28 x 9%= 13 514,79 zł. Przedsiębiorca jednak w ciągu roku wpłacił 7 021,63 zł. Liczymy 376,16 *4 mies. + 626,93 *7 mies.+ 1 128,48.
Podsumowanie. Wraz z rocznym rozliczeniem Pan Artur będzie musiał dopłacić 6 520,16 zł składki zdrowotnej. Ponieważ 13 541,79 – 7 021,63 = 6 520,16.
Dopłata i nadpłata rocznej składki zdrowotnej
Po rocznym rozliczeniu składki zdrowotnej możemy być zastkoczeni. Mianowicie, że wpłaciliśmy w ciągu całego roku za małą lub za dużą kwotę. W takim przypadku może wystąpić albo niedopłata, albo nadpłata.
Jeśli wystąpi niedopłata, musimy dopłacić brakującą kwotę do 20 maja. Dodatko ze składką za kwiecień roku bieżącego. Przy nadpłacie, możemy złożyć wniosek o zwrot nadpłaconej kwoty na swoje konto bankowe.
Zwrot nadpłaty ZUS dokona jeżeli spełnimy warunki.
- Płatnik nie ma żadnych zaległości na swoim koncie. W tym zaległości z tytułu niezapłaconych składek. Także kwot do zwrotu z tytułu nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczeń społecznych.
- Wniosek o zwrot zostanie złożony w odpowiednim terminie, który przypada do 31 maja.
Jeśli pierwszy warunek nie zostanie spełniony, kwota nadpłaty zostanie zaliczona na poczet istniejących zaległości.
Niespełnienie drugiego warunku – czyli wniosek nie zostanie złożony w odpowiednim terminie. Przy czym podatnik nie ma żadnych zaległości. Wtedy kwota nadpłaty zostanie zaliczona na poczet przyszłych opłat.
Aby uzyskać zwrot nadpłaty na konto bankowe musimy postąpić w następujący sposób.
- Złożyć wniosek elektronicznie za pośrednictwem konta na ZUS PUE.
- Wysłać wniosek w nieprzekraczalnym terminie. Mianowicie jednego miesiąca od dnia złożenia rocznego zeznania podatkowego, czyli do 31 maja.
Rozliczenie nadpłaty składki zdrowotnej
Wraz ze zwrotem nadpłaty składek zdrowotnych w niektórych przypadkach może wystąpić konieczność rozliczenia otrzymanego zwrotu.
Płacący podatek liniowy, którzy zaliczyli składkę zdrowotną do kosztów. W ich przypadku zwrot nadpłaconej składki spowoduje konieczność korekty odliczonych kosztów. Należy dokonać jej na bieżąco. Czyli w dacie wpływu zwrotu na rachunek bankowy przedsiębiorcy.
Jeżeli więc suma składek zdrowotnych zapłaconych w danym roku po pomniejszeniu o zwrot jest mniejsza niż kwota składek zdrowotnych zaliczonych do kosztów w ubiegłym roku, dokonujemy korekty o powyższą różnicę.
Co w przypadku przedsiębiorcy opodatkowanego w formie podatku liniowego, który składki zdrowotne odliczył od dochodu? Należy doliczyć zwrot nadpłaconej składki do dochodu w rocznym zeznaniu podatkowym PIT-36L. A co jeżeli kwota składek, które zapłacił w danym roku pomniejszona o kwotę zwrotu jest mniejsza niż kwota odliczona? Różnica ta będzie traktowana jako dodatkowy przychód. Może to skutkować zwiększeniem podatku należnego.
Podobnie, podatnicy na ryczałcie ewidencjonowanym. Ci, którzy odliczali połowę składki od przychodu – co dalej? Będą musieli doliczyć uzyskany zwrot do swojego przychodu rocznego. Natomiast ci opodatkowani skalą podatkową mogą cieszyć się zwrotem nadpłaconej składki zdrowotnej. Dzieje się tak, ponieważ nie będzie to miało wpływu na ich rozliczenie podatkowe. Oni przecież nie mieli prawa do jej odliczenia!
Minimalna roczna składka zdrowotna - rozpoczęcie działalności w trakcie roku i zawieszona działalność
Przepisy ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych jasno określają sposoby obliczania składki zdrowotnej.
Jeśli rozpoczynasz działalność w trakcie roku i podstawa wymiaru składki zdrowotnej jest niższa niż iloczyn liczby miesięcy, przez które będziesz ubezpieczony oraz minimalnego wynagrodzenia obowiązującego na początku roku, to podstawę wymiaru składki zdrowotnej stanowi ta wartość.
Innymi słowy, jeśli działalność trwała tylko przez część roku, składka zdrowotna będzie obliczana proporcjonalnie. Uwzględniając czas, przez który działalność była prowadzona.
Ważne!
Składkę należy opłacać jedynie za okresy, w których firma była faktycznie aktywna. Z pominięciem miesięcy zawieszenia działalności. Dochody i koszty z tego okresu nie są brane pod uwagę przy obliczaniu składki zdrowotnej.
Przykład 3
Pani Joanna wybrała jako formę opodatkowania zasady ogólne- podatek wg skali. W 2023 roku zawiesiła działalność na 3 pełne miesiące. Ile wyniesie minimalna składka zdrowotna dla Pani Joanny?
Minimalna roczna składka zdrowotna będzie obliczana na podstawie 9 miesięcy. Składka wyniesie wtedy 9 miesięcy × 314,10 zł = 2 826,90 zł.
Roczne rozliczenie składki zdrowotnej przy likwidacji działalności
Roczne rozliczenie składki zdrowotnej w przypadku likwidacji działalności gospodarczej wykazuje się w ZUS DRA. Ważne! Za kwiecień kolejnego roku, po zakończeniu działalności. A oto na czym polega główna zasada. Jeśli przedsiębiorca zlikwidował swoją działalność w trakcie roku, musi wypełnić ZUS DRA. Dokładnie tę część dotyczącą rocznego rozliczenia składki zdrowotnej w formularzu ZUS DRA za kwiecień.
W praktyce oznacza to, że choć przedsiębiorca zakończył działalność, to wciąż ma obowiązki. Chodzi o rozliczenia składki zdrowotnej za cały rok kalendarzowy, w którym prowadził działalność. Wypełniając formularz w ZUS DRA za kwiecień, przedsiębiorca musi uwzględnić wszystkie dochody uzyskane w danym roku. A także odprowadzone składki zdrowotne za ten okres.
Rok składkowy, a rok kalendarzowy- rozpoczęcie działalności w 2024 roku.
Rozpoczęcie działalności gospodarczej w styczniu 2024 roku wiąże się z różnymi zasadami rozliczeń składek zdrowotnych. Zależy to od wybranej formy opodatkowania.
Jeśli wybrałeś skalę podatkową lub podatek liniowy, musisz pamiętać o następujących terminach. Okres składkowy za 2023 rok trwał od lutego 2023 do stycznia 2024. Dlatego rozpoczęcie działalności w styczniu 2024 oznacza, że będziesz zobowiązany do rocznego rozliczenia składki zdrowotnej za 2023. Możesz również ubiegać się o zwrot zapłaconej składki zdrowotnej.
Co jeśli zdecydowałeś się na ryczałt? W tym przypadku jako przedsiębiorca rozpoczynający działalność w 2024 roku, będziesz sporządzać pierwsze rozliczenie rocznej składki zdrowotnej w ZUS DRA dopiero w kwietniu 2025 roku. Twój okres składkowy będzie trwał od stycznia do grudnia 2024 roku. Będzie się on pokrywał z rokiem kalendarzowym.
Roczna składka zdrowotna, a kilka działalności
Omówmy kolejny przypadek. Co jeśli prowadzimy kilka działalności gospodarczych i dla każdej z nich wybraliśmy tę samą formę opodatkowania? W celu ustalenia wysokości składki zdrowotnej możemy zsumować wszystkie uzyskane przychody i poniesione koszty z każdej działalności. Następnie na podstawie tej sumy obliczamy roczną składkę zdrowotną.
Jeśli jednak każda z naszych działalności posiada inną formę opodatkowania? Wtedy roczną składkę zdrowotną musimy ustalić osobno dla każdej działalności. Stosujemy zasady właściwe dla danej formy opodatkowania.
Oznacza to, że przychody i koszty z każdej działalności są rozpatrywane oddzielnie. A składka zdrowotna dla każdej z nich jest obliczana na tej podstawie.
Termin na rozliczenie rocznej składki zdrowotnej
Termin na rozliczenie rocznej składki zdrowotnej to kwiecień. Jednak roku następującego po roku, którego dotyczy rozliczenie. Dokładniej mówiąc, płatnicy składek powinni rozliczyć składki za poprzedni rok. Rozliczamy na deklaracji ZUS DRA lub ZUS RCA za kwiecień roku następującego po roku, który ma być rozliczony. Deklarację tę należy złożyć w ZUS do 20 maja danego roku kalendarzowego.
Jeśli chodzi o formularze, osoby samozatrudnione, które nie ubezpieczają innych osób, powinny wybrać druk ZUS DRA.
A co w przypadku przedsiębiorców zatrudniających pracowników czy zleceniobiorców? Powinni skorzystać z formularza ZUS RCA.
Autor:
Agnieszka Fida
Specjalista ds. księgowości
Publikacja: 11.03.2024 r.
Powiązane artykuły i video
- Remanent a składka zdrowotna 2023
- Składka zdrowotna w przypadku prowadzenia kilku działalności - różne formy opodatkowania
W sytuacji, gdy przedsiębiorca prowadzi kilka rodzajów działalności i stosowane są różne formy opodatkowania, składkę…
- Składka zdrowotna osób prowadzących działalność gospodarczą
Od 2022 roku zmieniły się zasady ustalania wartości składki zdrowotnej dla przedsiębiorców. Obecnie różnie wylicza…
- Składka zdrowotna za styczeń 2023 r. właściciela
Przed przystąpieniem do wyliczeń składki zdrowotnej za styczeń należy zweryfikować aktualność parametrów, które będą brane…
- Zwrot nadpłaty składki zdrowotnej - jak rozliczyć w PIT?
Od 2022 roku znacznie zmieniły się przepisy dotyczące składek zdrowotnych dla różnego rodzaju przedsiębiorców. Zmiany…
- Dlaczego nie naliczają się składki emerytalne i rentowe?
W sytuacji, kiedy nie naliczają się składki rentowe i emerytalne należy sprawdzić czy są spełnione…
- Jak wyliczyć składkę zdrowotną po odwieszeniu zawieszenia działalności?
Przedsiębiorca opodatkowany na zasadach ogólnych według skali jest zgłoszony do ubezpieczeń z tytułu prowadzonej działalności…
- Jak wyliczana jest podstawa składki zdrowotnej właściciela po zmianach Polskiego Ładu (Polski Ład 2.0)?
Jak wyliczana jest podstawa składki zdrowotnej właściciela? W związku z licznymi pytaniami od naszych Użytkowników,…
- Co zrobić, aby program naliczał składki ZUS?
W sytuacji, gdy program nie nalicza składek ZUS, należy zacząć od sprawdzenia informacji, jakie podległości…
- Rozliczenie roczne składki zdrowotnej w programie księgowym SKP®
Pierwszy rok składkowy w zakresie nowego sposobu naliczania składki zdrowotnej już za nami. Czas więc…
